Scholen pakken vakwedstrijden steeds gestructureerder op en deze trend zien wij al langer. Naast meer inschrijvingen en deelname ziet WorldSkills Netherlands dat ook terug in de uitkomsten van onafhankelijke (markt)onderzoeken en eigen enquêtes onder leerlingen, studenten en docenten. Het staaft eens te meer de toegevoegde waarde(n) en effecten en geeft inzicht in welke mate vakwedstrijden in scholen worden ingezet. Naast feitelijk bewijs geeft het ‘voeding’ om vakwedstrijden beter en verder te ontwikkelen.
Markteffect onderzoek, april-mei 2024
A-select landelijk, onafhankelijk onderzoek door bureau Markteffect onder (v)mbo-docenten. 1-meting in vergelijking met 0-meting (van 2023):
- Begrippen als ‘Skills’ en ‘Vak’ worden door meer docenten herkend. Hun voornaamste informatiekanalen zijn: collega’s (bij vmbo 65% en mbo 80%), daarna netwerk en skills coördinator (bij mbo 33%).
- Jongeren uitdagen is belangrijkste reden (weer) mee te doen met vakwedstrijden, naast dat het een aanvulling (stijging van 35% naar 56%) is op onderwijs.
- Ruimte voor talentontwikkeling vindt >95% belangrijk en dat vakwedstrijden goed in onderwijs (pta/curriculum) te integreren zijn, denkt 43% bij de vmbo- en 59% bij mbo-docenten.
- Echter tijdgebrek (59%) en gebrek (algemene) motivatie (stijging van 34% naar 41%) bij leerlingen/studenten zijn barrières voor docenten om niet mee te doen.
- Spanning en prestatiedruk bij leerlingen/studenten zien docenten (>90%) ook toenemen. Anderzijds stijgt de overall interesse om toch (weer) deel te nemen bij zowel bij vmbo- (naar 34%) als mbo-docenten (naar 58%).
| Bekendheid | docent | 0-meting | 1-meting |
| Algemeen Skills | vmbo | 47% | 48% |
| Algemeen Skills | mbo | 83% | 89% |
| Spontaan: Skills Talents | vmbo | 10% | 19% |
| Spontaan: Skills Heroes | mbo | 19% | 27% |
| Geholpen: Skills Talents | vmbo | 43% | 50% |
| Geholpen: Skills Heroes | mbo | 66% | 75% |
Eigen marktonderzoek (enquêtes) Skills Talents en Skills Heroes, januari-februari 2025
Gehouden onder skills coördinatoren, docenten mbo, contactpersonen/docenten vmbo. Voornaamste conclusies:
Beleid 50% van de vmbo-scholen heeft vakwedstrijden in beleidsplannen opgenomen. Daarvan ook weer 50% ook in teamplannen. 68,9% van de mbo-scholen heeft vakwedstrijden (als paragraaf) opgenomen in beleidsplannen. Daarvan minimaal 30% met budget en fte. Opleidingsteams die het in hun plannen hebben opgenomen: 58%, waarvan 38% met budget en fte.
Voorrondes Merendeel vmbo-scholen organiseert klassikaal voorrondes in 1 tot 2 profielrichtingen. 91% van de mbo-scholen organiseert voorrondes. Daarvan 43% met 5-10 studenten. Rest met meer.
Implementatie in onderwijs 64% mbo-scholen heeft vakwedstrijden nog niet geïmplementeerd. 71% heeft wel behoefte aan meer informatie en kennis hierover. Indien wel geïmplementeerd zegt 93% van hen in curriculum., 31% in keuzedeel, 25% bij pvb/examens, 18% anders.
Factoren waarom nog niet bij Skills Talents en Skills Heroes geïmplementeerd: Tijdgebrek docenten, geen draagvlak, timing met onderwijsplanning, geen prioriteit.
Externe onderzoeken
Met medewerking van leerlingen, oud-deelnemers en/of WSNL. Onderzoeken en conclusie(s):
EU-onderzoek vakmanschap (2024): de definitie van vakmanschap in EU is meer begrensd op ‘ambachten’ en niet ‘breed’ geformuleerd. Imago en promotie ‘ambachten/vakmanschap’ blijven nodig. Samenwerking, uitwisseling (van skills) en netwerken worden als belangrijk ervaren in de EU.
Werk maken van Excellentie, bureau Turf/Hogeschool Rotterdam (2024). Doorwerking van excellentie- en skills-programma’s op loopbaan keuzes, LOB en Alumni: bij Skills alumni springen vooral de ontwikkeling van vakmanschap en persoonlijke ontwikkeling eruit. Bij alumni excellentietrajecten persoonlijke ontwikkeling en verdieping en verbreding.
Bevordering zelfsturing 3e jaars vmbo’ers met lessenreeks ‘Skills Netherlands’, Cissie Ruizendaal, Aeres Hogeschool Wageningen (2024). Onderzoek/experiment ontwikkeling metacognitieve vaardigheden derde jaars Yuverta vmbo bij lessen bloembinden laat significante toename zien in zelfsturing, samenwerking en evaluatie m.b.v. skills-opdrachten. Gemeten via MSLQ-schalen.
Promotieonderzoek honoursprogramma’s in mbo, Leontien Kragten, ROC Midden Nederland, Universiteit Utrecht en Hanzehogeschool Groningen. Studie 1: internationaal literatuuronderzoek naar de rol van communityvorming en competitie in honoursonderwijs: Het samenbrengen van werkzame elementen uit excellentieprogramma’s (communityvorming) en skillsprogramma’s (competitie) draagt bij aan het verrijken van de leeromgeving voor studenten. Bron: Exploring the Interplay Between Community Building and Competition in Honors Education: A Scoping Review (2025).
Eigen enquêtes Skills Talents en Skills Heroes (maart/april 2025)
Finalisten en begeleidende docenten zijn geënquêteerd na afloop STF25.
Skills Talents finalisten:
Gemiddeld cijfer voor vakwedstrijden: 8,9
- Beveelt aan (weer) mee te doen 88%
- Heeft ontdekt wat ze willen worden 94%
- Heeft meer zelfvertrouwen gekregen 88%
Skills Talents begeleidende docenten:
Gemiddeld cijfer voor vakwedstrijden: 8,2
- Vindt het een positieve ervaring 88%
- Neemt vooraf informatie door en oefent 100%
- Doet teambuildingsactivteiten met regio host 68%
- Spanning en prestatiedruk bij leerlingen/studenten zien docenten (>90%) ook toenemen. Anderzijds stijgt de overall interesse om toch (weer) deel te nemen bij zowel bij vmbo- (naar 34%) als mbo-docenten (naar 58%).
Skills Heroes finalisten:
Gemiddeld cijfer voor vakwedstrijden/finale als aansluiting op beroepspraktijk: 7,9
- Heeft vaktechnisch en persoonlijk veel geleerd 98%
- Traint vanaf de kwalificaties en/of ervoor al (tenminste tussen 8-40 uur) 65%
- Beveelt aan met vakwedstrijden (weer) mee te doen 99%
Skills Heroes begeleidende docenten:
Gemiddeld cijfer niveau
vakwedstrijden/finale : 7,8
- Heeft een medaille behaald 49%
33% is weer volgend jaar beschikbaar, 33% misschien, 32% niet, 1% onbekend
| Editie schooljaar Skills Talents | 19/20 | 20/21 | 21/22** | 22/23 | 23/24 | 24/25 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ingeschreven/deelnemende scholen | 150* | 98 | 140 | 142# | 157 | 164 |
| Aantal kandidaten | >12k | - | >8k | >8k | >8k | >10k |
| Aantal soorten wedstrijden | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 |
| Aantal kwalificatiewedstrijden (ipv PK's) | 73 | nvt | 71 | 74 | 80 | 75 |
| Deelnemers kwalificatiewedstrijden (ipv PK's) | 885 | nvt | 596** | 742 | 756 | 866 |
| Aantal betrokken mbo-instellingen | 22 | 10 | 8 | 8 | 7 | 8 |
| Aantal finales | 10 | nvt | 10 | 10 | 10 | 10 |
| Aantal finalisten | 315 | 374* | 142** | 160 | 160 | 160 |
* Aantal finalisten ligt erg hoog doordat iedere deelnemer direct finalist was.
** Vanaf deze editie geen PK’s maar regio’s en zijn er teams van 2 ipv 3 deelnemers.
# netto na afmelding van een aantal scholen.
| Editie schooljaar Skills Heroes | 19/20 | 20/21 | 21/22 | 22/23 | 23/24 | 24/25 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ingeschreven/deelnemende scholen | 53 | 53 | 53 | 52# | 52# | 46# |
| Aantal deelnemende opleidingen | 1033* | 830 | 884 | 909** | 900** | 879** |
| Aantal deelnemende kandidaten | >25 k | nvt | >15k | >15k | >15k | >17k |
| Aantal soorten wedstrijden | 60 | 54 | 55 | 55 | 59 | 61 |
| Aantal finales | 53 | nvt | 52 | 52 | 59 | 59 |
| Aantal finalisten | 424 | 434 | 434 | 434 | 434 | 434 |
| Voorbereidingsuren studenten | >400.000 | nvt | >600.000 | >700.000 | >850.000 | >1.000.000 |
* exclusief afmeldingen
** netto aantal na afmelding van een aantal opleidingen van het regulier wedstrijdaanbod
# aantal is minder door fusie(s) scholen
‘Van het mbo, voor het mbo’
“Dit is écht een uitzonderlijk en ook een heel bijzonder evenement! Al jarenlang doen dezelfde mensen mee in het productieteam. Dat is niet normaal voor de evenementsector, waar freelancers zoals ik werken en veel verloop is! Mijn voorgangster vroeg mij in 2020 bij Skills The Finals in te vallen en ben niet meer weg te slaan. Tijdens het event ben ik de magazijnbeheerder van het productiekantoor, wat er op neerkomt dat ik alle materialen die voor de wedstrijden nodig zijn en/of worden gesponsord, aangekocht of tijdelijk gehuurd in beheer heb. En dat is veel, heel veel. Ik geloof wel zo’n 35.000 artikelen, materialen die we gebruiken! Voor mij begint het maanden vooraf om in het opslagmagazijn uit te zoeken wat er nog is en de inventarislijsten van elke wedstrijd door te nemen en te checken. Om daarna vanaf de zondag voor het event op locatie vol bezig te zijn, omdat ook materialen -groot en klein- die de scholen, docenten en bedrijven nog inbrengen binnenkomen. Geloof mij, dit is echt leuk! Zelf heb ik op het mbo gezeten en werd ik niet als student gezien zoals bij het hbo of de universiteit. En zie dit prachtige event waar vmbo’ers en mbo’ers in het zonnetje worden gezet, met hun prestaties ver komen en bedrijven hun best voor hen doen. Deze wedstrijden dienen een maatschappelijk belang en dat is ook mijn drijfveer om iets terug te geven: van het mbo, voor het mbo!”
Inge Brandsen, magazijnbeheerder productie Skills The Finals, freelancer eventproducties.